POPRZEDNIO
Nazywa się Jean Valjean. Okradł dziecko i nigdy nie zapłacił za swoją zbrodnię.
- Co pan robi w Paryżu? - Rozpoznałem przestępcę.
Udaje mera Montreuil.
Myli się pan.
Mamo!
Ma bękarta, którego porzuciła w Montfermeil.
Nie, co miesiąc wysyłam 15 franków.
Okłamałaś mnie! Jesteś zwolniona.
Sprzedasz je?
Byłam grzesznicą.
Lecz jeśli Kozeta będzie przy mnie,
to będę wiedziała, że Bóg mi wybaczył.
Pewnie się w nich tarza. Poprosiłem o zbyt mało.
Śmierdzi zepsuciem!
Fantyno, źle zrobiłem, pozwól mi to naprawić.
Znajdę twoje dziecko, żebyście mogły być razem. Przysięgam.
Odnaleziono prawdziwego Valjeana.
Stanie przed sądem w Arras. To dla niego koniec.
Jeśli ma zobaczyć dziecko, trzeba...
Rozumiem, siostro!
Pojedzie pani do Montfermeil po jej córeczkę. Muszę być gdzie indziej.
Gdzie jest pan Madeleine?
W ROLACH GŁÓWNYCH
Pan mer wyjechał.
Pojechał po...
Kozetę.
Tak.
Pojechał po moją córeczkę.
ARRAS, BUDYNEK SĄDU
NĘDZNICY
SCENARIUSZ
NA MOTYWACH POWIEŚCI VICTORA HUGO
Więźniu,
jesteś oskarżony o kradzież dziewięciu jabłek z sadu Pierrona,
które, jak twierdzisz, znalazłeś na ziemi poza murem.
REŻYSERIA
Sąd zdecyduje, czy twoja wersja jest prawdziwa,
biorąc pod uwagę zeznania czterech świadków.
Trzech dawnych współwięźniów i były strażnik więzienny, inspektor Javert,
rozpoznali, że jesteś przestępcą i zbiegiem
poszukiwanym za kradzież 40 sou dziecku zwanemu Petit Gervais.
Wstań.
Czy jesteś zbrodniarzem Jeanem Valjeanem?
Nazywam się Champmathieu. Pochodzę z Paryża.
Byłem tam przez 20 lat kołodziejem u pana Baloupa.
On wam powie.
Niestety, nie możemy odnaleźć pana Baloupa.
Czy powiesz sądowi coś jeszcze na swoją obronę?
Jesteście podli.
Wszystko przekręcacie. Niczego nie ukradłem.
Niecodziennie mam co zjeść.
Szedłem z Ailly, szukając pracy. Głodowałem.
A teraz trafiam do więzienia.
Nigdy nie byłem w więzieniu
- i nie słyszałem o Jeanie Valjeanie. - Mów głośniej!
- Pogrążasz się. - Pan Baloup wam powie, kim jestem!
Brevet.
To Jean Valjean. Siedziałem z nim 9 lat.
Chenildieu?
Tak, to on.
Byliśmy razem skuci pięć lat.
Cochepaille?
To Jean Valjean.
Nazywaliśmy go Jeanem Lewarem, taki był silny.
Cisza!
Sąd rozważy dowody. Zalecam wyrok skazujący.
Dosyć!
Dość tych kłamstw!
Panie Madeleine, dobrze się pan czuje?
Wezwać doktora.
To ja jestem Jean Valjean.
Brevet, Chenildieu, Cochepaille,
mam nadzieję, że hojnie wam zapłacili za te kłamstwa.
Nie pamiętacie mnie?
Brevet, wciąż masz czerwone szelki, które nosiłeś w więzieniu?
Chenildieu,
masz poparzone ramię.
Pokaż sądowi.
Cochepaille, ty masz w zgięciu lewej ręki tatuaż „1 marca 1815”.
Wtedy cesarz przybił do Cannes.
Podciągnij rękaw.
Inspektorze Javert, może przemyśli pan swoje zeznanie?
Rzeczywiście, myliłem się.
To jest Jean Valjean.
Teraz, przed sądem,
przyznaję się do kradzieży tych 40 sou
od dziecka zwanego Petit Gervais.
Panie merze, czy odda się pan w ręce inspektora Javerta?
- Z chęcią. - Kajdany.
Za mną.
Dziękuję, panie.
Czy moja Kozeta dziś przyjedzie?
Jestem pewna.
Kiedy przyjedzie,
może spać w łóżku koło mnie?
Tak.
Nie przemęczaj się.
Krótki przystanek, więźniu 24-601.
Żeby mieszczanie mogli zobaczyć, kim naprawdę jesteś.
Zabierzcie go do celi.
Przywiozłaś dziecko?
Gdzie jest dziecko?!
- Łapcie go! - Za mną!
Ojcze Madeleine. Pańskie ręce...
- Chcę ją zobaczyć. - Jest bardzo słaba.
Gdzie dziecko?
Gdzie Kozeta?
Przywiózł ją pan?
- Chcę ją zobaczyć. - Jest tu.
Ale doktor mówi, że nie możesz się z nią spotkać, gdy masz gorączkę.
Nic mi nie jest.
Wkrótce ją zobaczysz.
Otwierać!
Co u niej, panie merze?
Dobrze ją traktowali w Montfermeil?
Wzruszająca scena.
Inspektorze, proszę.
Ten człowiek jest przestępca, kłamcą i złodziejem.
Został skazany w Arras i jest równie zły jak ona.
- To szumowiny! - Proszę.
Obiecał pan przywieźć moją córeczkę z Montfermeil,
panie merze.
Nie ma tu pana mera!
Nie pojechał po twoją córeczkę! Przyznał się do zbrodni w sądzie.
Teraz wraca do więzienia, gdzie jego miejsce.
Kozeta.
- Zabiłeś tę kobietę. - Dość.
Ona nie żyje, a ty jesteś moim więźniem.
Radzę się do mnie nie zbliżać!
Fantyno.
Wybacz mi.
Wybacz.
Przysięgam, że ją znajdę.
Znajdę.
Choćbym miał oddać życie za jej szczęście.
Przysięgam.
Nie gadajcie!
Chcecie dostać?
Zrozumiano?
Co tu robi ta szmata?
Nie słyszę, żebyś pracowała! Ty próżniaczko!
DWA LATA PÓŹNIEJ
Cieszcie oczy moimi ręcznie robionymi lalkami!
Wszystkie wyjątkowe. Każda z ludzkimi włosami.
To wspaniały prezent dla ukochanej córeczki.
Jeśli potrzebujecie peruki lub nowych zębów, to też mam.
Kupuję i sprzedaję. Sprzedaję i kupuję.
Co robisz, próżniaczko? Gapisz się na lalki, a klienci czekają.
Zanieś wiadra, bo będziesz miała powód do płaczu!
Nie spadnijcie, moje złotka.
Wróciła! Gapiła się na lalki.
Napełnij gar i zejdź mi z oczu, ropucho!
Zrobiłaś to specjalnie!
Lepiej uciekaj!
Zaczyna się.
Chodź tu!
Ruch zaróżowił pani policzki.
Mój koń nie został napojony!
Ropucho, jeszcze dwa wiadra. Szybko!
Nie bój się, nie zrobię ci krzywdy.
Pomogę ci.
Daj.
Jak ci na imię?
Kozeta.
Zaniosę twoje wiadra.
Wskaż mi drogę.
Zajęłaś się końmi?
Dobry wieczór.
Kim jesteś i czego chcesz?
Potrzebuję łóżka, wina i czegoś do jedzenia.
Wszystko zajęte,
Mogę spać w stajni.
Zapłacę jak za wasz najlepszy pokój.
40 sou.
Zgoda.
Niech pan pokaże.
40 za pokój, 20 za posiłek.
I 20 za resztę.
Przynieś mu wina!
Co pan zje na kolację?
- Chleb z serem. - Chleb z serem?
Co za dżentelmen.
Nie ma nic złego w chlebie z serem.
Posprzątaj to!
- Wszystko dobrze? - Tak.
Co jecie na kolację?
Smakuje im?
Kozeto.
- Ty też masz lalkę? - Ona?
Musi pracować na utrzymanie.
Dziecko powinno móc się pobawić.
- Szczególnie w Boże Narodzenie. - Niech pan pilnuje własnego nosa.
Zaraz wrócę.
Dziwak.
Ropucho, chodź tu.
Gdzie go znalazłaś?
Co ci mówił?
Czego chciał?!
Ty ropucho, dam ci powód do płaczu!
Kozeto, to dla ciebie.
Chcę widzieć, jak to dziecko się bawi.
- A kto panu poda kolację? - Pani.
Zapłacę za resztę wieczoru dziecka.
Podajcie cenę.
Pięć franków.
Dobrze.
Idź.
Teraz przynieś mi kolację, kobieto.
Moja żona ma ostry język, ale złote serce.
To tu, najlepszy pokój.
Komnata poślubna.
A to co?
To wianek ślubny mojej żony.
Pewnie pan wie, że byłem bohaterem spod Waterloo.
Nie wiedziałem.
Wyniosłem pułkownika na plecach w gradzie kul.
Tak?
- Był pan pod Waterloo? - Nie.
Coś mnie zatrzymało.
Przyprowadzić tu panu dziewczynkę?
Za niewielką sumkę. Żona się nie dowie.
Nie ma własnego łóżka?
Ma.
- Jak moje własne dzieci. - Więc dobranoc.
Dobranoc panu.
Do rana.
Co za bałagan! Coś ty robiła, próżniaczko?
To już powinno być gotowe.
Dzień dobry. Wcześnie pan wstał.
Oto pański rachunek.
Zapłaciłem wczoraj.
Koszty dodatkowe.
23 franki?
Mamy mnóstwo wydatków.
A to dziecko kosztuje nas krocie.
We wsi nazywają ją Alouette.
Ale bardziej z niej nietoperz niż skowronek.
Mogę was od niej uwolnić.
Co? Chce pan zabrać dziecko?
Tak.
On chce zabrać dziecko.
Mówiłem, że tak będzie.
Zostaw mnie samego z dżentelmenem.
Chodź ze mną.
To sprawa bardzo nietypowa.
Nie chcę rzucać oszczerstw,
ale czegoś takiego jeszcze nie robiłem.
Mam sprzedać dziecko?
- Obcemu? - Chce pan ją sprzedać?
Skoro mamy się z nią rozstać, mieć złamane serca...
Nie mówię, że jestem gotów na to poświęcenie.
Ale jeśli, to należałaby się rekompensata.
A gdyby matka dziecka zjawiła się z pytaniem, gdzie moja córka?
Ile?
Nie mogę tego zrobić. Złamałbym żonie serce.
Nie ma mowy.
Ile?
Tak nie można. Ale nie będę kłamał, jestem pod ścianą.
Mam długi.
- Ile? - 1500 franków.
Zgoda.
- Przyprowadź dziecko. - Rosalie, przyprowadź dziecko!
Chodź.
Pójdziesz z tym panem.
Tylko jeśli chce.
Chcesz?
Mogę zabrać lalkę?
Oczywiście.
Proszę.
Załóż to szybko.
I zaraz wyruszamy.
Idź.
A te 23 franki?
Tu macie 30.
Zapłacił od ręki!
Mogłem z niego wycisnąć więcej.
Pójdę za nim.
Weź pistolet. On wygląda groźnie.
Cudownie.
Jesteś zmęczona?
Katarzyna jest trochę zmęczona.
Katarzyna?
Tak ma na imię?
Co tu robisz?
Nie mogę jej oddać.
Już oddałeś.
Nie za 1500 franków.
To więcej, niż zasłużyliście.
Jej matka dobrze wam płaciła, a wy traktowaliście ją jak zwierzę.
Zostaw nas albo cię stłukę.
Dawaj trzy tysiące albo oddaj dziewczynkę!
Uważaj z tym.
Ktoś mógłby się zranić.
Wracaj do domu, zanim zmienię zdanie i odstrzelę ci łeb.
Precz!
Czy Katarzyna już odpoczęła?
Mówi, że tak.
To ruszamy.
Madame, już idę.
Naprawdę jesteśmy w Paryżu?
Tak.
Muszę zamiatać?
Nie musisz zamiatać
ani chodzić do lasu po wodę.
Musisz tylko jeść, spać i się bawić.
I może trochę uczyć.
- Nie wrócimy tam? - Nie.
Teraz jesteś moim tatą?
Jeśli tego chcesz.
Chcesz?
Chyba tak.
Nie byłem jeszcze niczyim tatą.
Spytaj Katarzynę, co ona na to.
Pozwolimy mu być moim tatą?
Mówi, że tak. Jeśli nie będziesz nas bił.
Powiedz jej, że nie będę.
Słyszała cię.
- Dobranoc, tato. - Dobranoc, maleńka.
Śpij dobrze.
Dobranoc, tato.
Dobranoc.
Słodkich snów.
Jesteś szczęśliwa?
Tak.
Może powinnaś chodzić do szkoły, jak inne dzieci?
Dlaczego?
Ty mnie wszystkiego uczysz.
Nie chcesz mieć przyjaciół?
- Towarzyszy zabaw? - Mam ciebie.
I Katarzynę.
Przyszłam sprawdzić, czy wszystko dobrze.
Tak. Jak pani widzi.
Taki mam obowiązek, jako zarządczyni kamienicy.
- Dzień dobry, malutka. - Dzień dobry pani.
Jest chudziutka.
Mogłabym coś ugotować.
Niekoniecznie. Dziękuję pani.
To pańska wnuczka?
Niepodobna do pana.
Przypomina matkę.
Rozumiem.
Już sobie pójdę.
Do widzenia panu.
Do widzenia, malutka.
Wścibska stara zołza.
Przestań.
Też tak uważasz.
Ale tak nie mówię.
Jedz.
Raporty z zajść z wczorajszej nocy.
Tak. Już są gotowe.
Tu jest coś dziwnego.
Oberżysta z Montfermeil twierdzi, że zbir z pistoletem porwał jego córkę.
Z Montfermeil?
Pokaż.
Mam tam jechać?
Mówił o przybranej córce.
Montfermeil.
Chyba sam pojadę.
A ty sprawdź barki więzienne w Tulonie.
Niedawne zgony, podejrzane zniknięcia.
A tu? Ominąłeś ten kawałek.
Dzień dobry.
Czy mogę czymś służyć? Szuka pan pokoju?
Kawy. I chcę przesłuchać pani męża.
Chce pan go przesłuchać? A ktoś pan?
Inspektor Javert z paryskiej policji.
Jeszcze nie wstał z łóżka. Przynieś mu kawy!
- Inspektorze... - Javert.
Zgłosił pan porwanie dziecka.
Tak. Dziękuję, że przyjechał pan z tak daleka.
Nie siadać!
Dziecko nie było wasze?
Nie. My...
Młoda kobieta tędy przechodziła i zostawiła ją u nas.
Miała wrócić, ale nie wróciła. Nic dobrego z niej nie było.
Wiecie, dokąd poszła matka?
Mówiła, że idzie do Montreuil.
Rozumiem.
- Przysyłała wam pieniądze na dziecko? - Nigdy.
Zajmowaliśmy się dzieckiem z dobroci serca.
Kochaliśmy ją, jakby była nasza.
Wzruszające.
Byłem bohaterem spod Waterloo.
- Wyniosłem na plecach pułkownika... - Co z porwaniem?
Jednej nocy zjawił się tu taki wielki brutal.
Chciał najlepszy pokój, pił najlepsze wino.
A rano wziął nas na muszkę i uciekł z utargiem i małą.
Był siłaczem?
Tak. Silny jak wół.
Niósł dwa wiadra wody jakby to były naparstki.
Mówił, po co mu dziewczynka?
Nie. Ale obaj bywaliśmy w świecie.
Nietrudno się domyślić.
Dobrze.
- To wszystko. - Wszystko?
- A co? - Co pan zrobi dla mnie?
Nic.
- Ciesz się, że cię nie oskarżę. - Mnie?
To jasne, że sprzedałeś dziewczynkę obcemu.
Twoi sąsiedzi mówili, że miałeś potem mnóstwo pieniędzy.
Jesteś łotrem, Thenardier.
Ten brutal...
Nie mówił, dokąd idzie?
Wyglądało na to, że do Paryża.
To możliwe.
- Znajdzie dziewczynkę? - Co?
Pomoże nam?
- Powinieneś był wziąć za nią więcej. - Mówił, że...
zrobi, co może.
Ale wiesz, jak jest.
Bardziej wystająca szczęka. Tutaj.
I zapewne ma brodę.
Zgłoszono jedną ucieczkę z Tulonu, inspektorze.
Ale więzień utonął.
- Znaleźli ciało? - Nie.
Zapewne utknął pod stosem drzewa.
- To był więzień numer... - 24-601.
Co ty na to?
Nigdy go nie widziałem.
Ale wygląda na typowego złoczyńcę.
W tym złoczyńcy nie ma nic typowego.
Dziękuję.
Siedzisz samiuteńka?
Tata niedługo wróci.
Tata?
Dobrze się tobą opiekuje?
Tak.
A co się stało z twoją mamą?
Umarła.
Ten człowiek nie jest twoim prawdziwym tatą.
Jest!
Powiem mu, że tu pani węszyła.
Jestem zarządczynią kamienicy. Mam prawo.
Ale nie będę już przeszkadzać.
Do widzenia, panienko.
UZBROJONY I NIEBEZPIECZNY... W TOWARZYSTWIE MAŁEJ DZIEWCZYNKI...
INFORMACJE ZGŁASZAĆ DO INSPEKTORA JAVERTA
Zabierajcie wszystko.
- O co chodzi? - Niespłacanie długów.
Zajmuję tę nieruchomość i wszystko prócz narzędzi pracy.
- Nie możecie. - Tak nakazał inspektor Javert.
Thenardier, coś ty narobił?
Zostawcie kilka krzeseł.
A co z psem?
Przywiązałam go.
Niepotrzebna nam kolejna gęba do karmienia.
A mały?
Kazałam mu czekać z tyłu.
Ktoś się nim zajmie.
Mamo!
Gawrosz, kochane dziecko.
Omal cię nie zostawiliśmy. Dziękuję.
Wsiadaj!
- Rivette! - Tak?
- Ktoś go widział? - Nie.
Pewna kobieta o pana pyta.
Mówi, że ma informacje.
O nim?
Kruk był zbyt wysoko, żeby lis mógł go dosięgnąć.
- Więc prze... - Przebiegły.
Przebiegły lis zaczął schlebiać...
Ubierz się. Pójdziemy na spacer.
Szybko, bo usłyszą.
Co z Katarzyną?
Otwierać, policja.
Otwierać!
Wyłamcie.
Jest na zewnątrz!
Tutaj.
Wyszedł z kamienicy Gorbeau z dziewczynką.
- Widzieliście go? - Nie.
Wy dwaj odetnijcie wylot Rue de la Mairie.
Wy od tyłu. Wypłoszymy go.
Szybko.
Tato, stopy mnie bolą.
- Wszystkie ulice odcięte? - Co do jednej.
Tato, zimno mi.
Poszedł tam.
Teraz go mamy.
- Gdzie on jest? - Nie możemy go znaleźć.
Wracajcie!
- Szybko! - Ile sił w nogach!
Na razie jesteśmy bezpieczni.
Kozeto!
Boże, co ja narobiłem?
Proszę wyjść.
- Mężczyznom nie wolno... - Pójdę,
ale zajmijcie się dziewczynką.
Ojciec Madeleine.
Siostra Simplice.
To dziecko Fantyny.
Wielebna Matko, to dobry człowiek.
Jestem zbiegłym skazańcem. Policja mnie szuka.
Policja!
Otwierać w imieniu prawa, bo wyważymy drzwi!
Zabierz dziecko.
Policja!
Otwierać w imieniu prawa!
Co pana sprowadza?
Jestem inspektor Javert z paryskiej policji.
Może tu być zbieg.
Chcę przeszukać teren.
To dom zakonnic. Mężczyźni nie mają tu wstępu.
Odpowiadamy przed Bogiem, nie przed paryską policją.
Siostro,
muszę przeszukać budynek.
Nie, inspektorze.
Od lat żaden mężczyzna nie wszedł do klasztoru.
I nie wejdzie.
- Jeśli ten mężczyzna spróbuje... - Powiadomię pana.
Proszę usiąść.
Panie Madeleine, co mamy z panem zrobić?
Nazywam się Jean Valjean.
Powinnyście mnie wydać, ale błagam...
Zajmijcie się Kozetą.
To nie będzie trudne.
Mamy tu szkołę.
Gdy wydobrzeje, może do niej chodzić.
Ale czy jesteś gotów się z nią rozstać?
To mi złamie serce.
Jesteś złodziejem?
Byłem złodziejem.
- Ale dawno temu. - I mogę ci ufać?
Jeśli zajmiecie się Kozetą, zrobię wszystko.
Wierzę.
Jest tu trochę pracy.
Możesz tu zostać jako nasz ogrodnik.
Będziesz codziennie widywał dziecko.
Dziękuję, Wielebna Matko.
Dziękuję.
- Przykro mi, że się wymknął. - Nie ucieknie mi!
Szukajcie wszędzie!
Znajdziemy go!
WYSTĄPILI
TEKST POLSKI: KAROLINA JASZCZUK